Op een slaapkamerwand onder een schuin dak bracht ik deze zomer voor het eerst leemstuc aan. De basis leemlaag ging goed, dat verhaal staat in mijn eerste leemstucproject. Daar zou nog een afwerklaag overheen komen, en precies daar liep het mis. Dit is het eerlijke verslag.
De afwerklaag
Eind augustus bracht ik Tierrafino Duro aan in de kleur antraciet. Dat is een fijne leemfinish die je dun over de basislaag aanbrengt, met de kleur in het materiaal zelf. Er komt dus geen verf aan te pas. Van de warme zandkleur van de basislaag naar antraciet is een flinke sprong, dus ik was benieuwd.
Wat er misging
De finish hechtte op grote delen van de wand niet op de ondergrond. Er kwam lucht tussen de twee lagen, en dat werd pas echt zichtbaar toen de laag begon te drogen. Overal op de wand ontstonden blazen.
Zo’n blaas kun je niet laten zitten, want die laat vroeg of laat los. De enige weg is ze allemaal openmaken, de losse leem eruit halen en de plek opnieuw vullen. Dat zijn er op deze wand tientallen geweest. Op de foto zie je door de opengemaakte plekken heen de zandkleurige basislaag zitten.
Na het vullen en bijwerken zag de wand er bij daglicht weer redelijk uit. Maar daar zit precies de valkuil.
In deze kamer loopt een ledstrip langs het plafond, vlak langs de wand. Dat strijklicht is genadeloos. Elke bult, elke deuk en elke bijgewerkte plek springt eruit. Wat bij daglicht wegvalt, zie je bij strijklicht meteen. Daar zit meteen de handigste controle die ik ken in verstopt: schijn tijdens het werk met een lamp langs de wand, dan weet je precies waar je nog moet vlakken. Zeker in een ruimte met indirecte verlichting langs de wand is dat geen overbodige luxe.
Waar het aan lag
Eerlijk gezegd weet ik dat nog niet zeker. Ik zie drie dingen die eraan bij kunnen hebben gedragen, en ik ga uitzoeken welke het zwaarst weegt.
- De basislaag en de finish komen van verschillende fabrikanten, Claytec voor de leem en Tierrafino voor de afwerking. Binnen één merk zijn de lagen op elkaar afgestemd, en dat is iets wat ik hier heb losgelaten.
- De basislaag was mogelijk te glad en te dicht afgewerkt. Dan zuigt hij niet genoeg en krijgt de finish te weinig grip.
- Het vochtgehalte van de ondergrond op het moment van aanbrengen. Te droog of juist te nat maakt allebei verschil voor de hechting.
Wat hier meespeelt is dat leem niet chemisch afbindt. Een finish moet zich mechanisch vastzetten in de laag eronder. Is die laag te dicht, dan is er simpelweg niets om in te grijpen.
Hoe het er nu bij staat
Dit is de wand op dit moment. Bij daglicht heeft hij een wolkerige betonlook die ik op zichzelf niet lelijk vind, en de kamer is gewoon weer in gebruik. Maar het is niet wat ik voor ogen had, en het haalt niet het niveau dat ik wil neerzetten.
Wat ik hiervan meeneem
- Basislaag en afwerklaag uit één systeem kiezen, van dezelfde fabrikant, zodat de lagen op elkaar zijn afgestemd.
- De basislaag niet te glad dichtwerken. Een finish heeft iets nodig om zich aan vast te zetten.
- Tijdens het werk met een lamp langs de wand schijnen. Strijklicht laat zien wat je bij gewoon licht mist.
- Eerst op een proefstuk werken als ik een combinatie van materialen nog niet ken.
Dit project is dus nog niet klaar. Ik ga eerst uitzoeken waar de hechting op stukliep voordat ik er opnieuw een laag overheen zet, want anders herhaal ik dezelfde fout. Wordt vervolgd.
Waarom ik dit opschrijf
Het zou makkelijker zijn om alleen de geslaagde klussen te laten zien. Maar ik ben bezig met een vak dat ik aan het leren ben, en met materialen waar in Nederland nog weinig routine mee is. Dan hoort hier ook bij wat niet lukt. Wie zelf met leem aan de slag wil, heeft meer aan deze fouten dan aan een mooie foto.
Overweeg je leem in je eigen woning en wil je even sparren over de materialen? Neem gerust contact op.